İnönü

Geçtiğimiz hafta aramızdan ayrılan Erdal İnönü'ye dair bir yazı bu.
Türkiye'de İnönü deyince uzun yıllar akla İsmet İnönü geldiyse de, eski-yeni kuşaklar artık Erdal İnönü diye bir değerin varlığını çok iyi biliyor.

2007-11-12, 11:25:50 Okunma: 57 0 yorum

Amaç BURSALI

İnönü
Geçtiğimiz hafta aramızdan ayrılan Erdal İnönü'ye dair bir yazı bu.
Türkiye'de İnönü deyince uzun yıllar akla İsmet İnönü geldiyse de, eski-yeni kuşaklar artık Erdal İnönü diye bir değerin varlığını çok iyi biliyor.
Sanıyorum 1984 yılı idi ve ailecek Bursa Kültürpark'taki SODEP yemeğine katılmıştık. O gün ilkokul çağında bir çocuk olarak merak ve heyecanla Erdal İnönü'nün gelmesini beklediğimi hatırlıyorum. Belli ki çocuk gözüyle ilk defa televizyonda gördüğüm Erdal İnönü'nün sempatik ve samimi havası beni de etkisi altına almıştı.
İnönü bizim bulunduğumuz masaya geldiğinde ona merhaba demek ve elini öpmek için yarı çekingen bir tavırla yaklaştığımda, beni hemen fark ederek ilgisini bana yöneltmesi ve elini öptürmeyerek tokalaşması hala bugünkü gibi hafızamda. El öpmek ve tokalaşmak arasındaki farkı düşünmeye başladığım an olmuştu gördüğüm bu yaklaşım.
Zarif, karşısındakine değer veren, zeki ve hepsinden önce insan bir kişi olan Erdal İnönü'ye olan güvenim ve olumlu bakışım hiç kesintiye ve sarsıntıya uğramadı aradan geçen yıllar boyunca. Daha sonra askerlik dönemimdeki bir görev dolayısıyla İnönü'ye İzmir havaalanında gösterebildiğim kısa ilgi ve saygı yaşamımdaki ikinci yakın iletişimim olmuştu kendisiyle.
İnönü'nün Anılar ve Düşünceler adlı kitaplarının ilk iki cildini de o dönem okumuştum. Hatta bazı bölümlerinden çok keyif alıp fotokopi almak istediğimde, askeri alan içersindeki fotokopicinin hangi bölümlerin fotokopisini aldığımla çok ilgilenmesine içten içe gülmüştüm. Kim bilir İnönü'yü kim sanıyordu?
Şimdi gelelim 'fotokopicinin' memleket meselesi gibi önem verdiği bölümlerden alıntılara:
Kitabının bir bölümünde, uluslararasında varolan bir anlaşmazlığın taraflarından yalnız birinde nükleer silah bulunduğu durumlarda savaşın başlamasının önlenemediğini, ancak; dünyadaki nükleer güçler arasında da hiç savaş çıkmadığını ve sorunlarını hep görüşme ile çözdüklerinin saptamasını örnekler vererek anlatıyordu İnönü.
Bu saptamasından sonra başka bir bölümde ise “Büyük devletler sorunlarını barışçıl yollardan çözerler, ama küçük ve orta boy devletler savaşırlar” diyerek, o gün ülkenin içinde bulunduğu kargaşa dönemindeki bütün anlaşmazlıklar için tereddütsüz barışçı çözümlerin bulunmasını öneriyordu.
Erdal İnönü'nün, babası İsmet İnönü ile arasında geçen bir diyalogdan yaptığı çıkarsamayı ise onun dilinden okunması gereken bir bölüm olarak saklamışım: “ Babam frak gömleğinin önündeki yuvarlak düğmeyi iliklemeye çalışıyordu. Belki şimdi daha kolay yolu bulunmuştur, o zamanlar çok zor iliklenen bir düğmeydi. Babam telaşlı hareketlerle uğraşıyor, bir türlü ilikleyemiyordu. Bana döndü ve “şu düğmeyi ilikleyebilir misin?” dedi. Ben uğraşmaya başladım; fakat ilk defa karşılaştığım bir sorundu. Babam kadar dahi başarıya yaklaşamadığım hemen ortaya çıktı. Babam da benden umudunu kesti. “Uff, çekil, beceriksizsin!” dedi ve gene kendisi uğraşmaya devam etti. Ben odadan çıktım. Herhalde kendisinin bir dakika sonra unuttuğu bu kısa azarı elli beş yıl sonra bugün olmuş gibi hatırlıyorum.”
Devamında iktidardaki partinin enflasyonu düşürememesine karşın, muhalefete geçince enflasyonu hala düşüremeyen iktidarı beceriksizlikle suçlamasına benzetiyordu başından geçeni.
1989 yılında ana muhalefet partisi lideri olarak Irak'a giden ve orada Saddam Hüseyin ile de görüşen İnönü'nün o gün başından geçen bir olay ise sonradan gülerek anlattığı hikâyelerinden biri olmuştu. Saddam ile gerçekleştirdiği görüşmesinden sonra Türkiye'den giden gazetecilerle birlikte Saddam'ın yapacağı diğer toplantıya da katılacak olan İnönü, beklerken, Iraklı protokolcü ile bir diyalogunu şöyle anlatıyordu: “ Bize karşı saygılı davranmalarına karşın, cumhurbaşkanlığı binasındaki sıkı disiplin havasının herkesi tedirgin ettiği görülüyordu. Derken protokolcülerden birisi geldi ve salonun ortasında durarak hepimize hitaben, biraz sonra Saddam Hüseyin'in yanına alınacağımızı, içeride konuşurken bir noktaya dikkat etmemizi, otururken iki bacağımızı üst üste atmadan yan yana tutmamızı, ellerimizi de bacaklarımızın üstüne koymamızı istediklerini söyledi. Bu sözler salonda sessiz bir şaşkınlık doğurdu. Ben dayanamadım, aklıma geleni söyledim: “Peki,” dedim, “vücudumuzdaki başka organları nereye koyacağımız hakkında da bir talimat var mı?... Bu sözümün doğurduğu kahkahalar tedirginlik havasını önemli ölçüde dağıttı.”
İnönü hep gülen yüzü ve saygıyla hatırlanacak elbette. Siyasete atılma gerekçesini soranlara “ülkemi benden daha kötüler yönetmesin diye” cevap veren alçakgönüllü bilim adamı, aynı zamanda da ne kadar cesurca bir iş yaptığının farkındaydı eminim. Sadece bahsetmemişti.
Türkiye'de nice değerli insanın, siyasetin kirliliğinden dolayı siyasete giremediğini ve böylece meydanın kimlere kaldığını gördükçe, insan Erdal İnönü'nün değerini daha bir iyi anlıyor.

Etiketler:

YORUMLAR // Henüz yorum yok, ilk yorumu siz yapın.